Sel ve su baskınına karşı evinizi ve poliçenizi nasıl hazırlarsınız?

Sel riskine karşı hazırlık iki işten oluşur: poliçenizde “sel veya su baskını” teminatının olduğunu doğrulamak ve evi suyun vereceği zararı küçültecek şekilde önceden düzenlemek. Konut sigortasının ana teminatı yangındır; sel ancak ek teminatla (klozla) kapsama girer ve zorunlu deprem sigortası (DASK) seli hiç karşılamaz. Bu rehberde poliçede neye bakacağınızı, evde hangi önlemleri ne zaman alacağınızı ve sel sonrası ilk adımları bir tabloda topladık.

Buradaki kurallar Yangın Sigortası Genel Şartları ve klozlarına dayanır. Konut paketleri bu metinlerin üzerine kendi özel şartlarını ekleyebilir; son söz poliçenizdeki yazılı şartlardadır.

Sel klozu ile dahili su teminatı arasındaki fark

Kloz, poliçeye eklenen ek sözleşme maddesi demektir. Yangın Sigortası Genel Şartları A.3.2, sel ve su baskınını da dahili suyu da ek sözleşme yapılmadıkça kapsam dışı sayar. İkisi ayrı klozlardır ve birbirinin boşluğunu doldurmaz: hangisinin devreye gireceğini suyun nereden geldiği belirler.

Suyun kaynağı	İlgili teminat	Klozdaki dayanak
Yakındaki nehir, çay, dere veya kanalın taşması	Sel veya su baskını	Sel klozu, teminat maddesi 1
Yağışların yol açtığı sel ve su baskını	Sel veya su baskını	Sel klozu, madde 3
Yağış nedeniyle kanalizasyon veya fosseptikten geri tepen su	Sel veya su baskını	Sel klozu, madde 4
Yağışla ilgisi olmayan kanalizasyon geri tepmesi	Dahili su	Dahili su klozu, madde 5
Yeraltı suyunun bodruma sızması	Sel veya su baskını	Sel klozu kapsar; dahili su klozu açıkça hariç tutar
Tıkanan oluk veya yağmur deresinin taşması	Dahili su	Sel klozu bunu teminat dışı sayar
Boru, depo veya kalorifer tesisatı patlaması	Dahili su	Sel klozu bunu teminat dışı sayar
Selin tetiklediği yer kayması	Yer kayması	Sel klozu hariç tutar; yer kayması klozu kapsar
Gelgit veya tsunami kaynaklı deniz kabarması	Sel klozunda yok	Sel klozu açıkça hariç tutar

Kısacası, sağanakta sokaktan gelen su sel teminatının, evin içindeki tesisattan gelen su dahili su teminatının konusudur. Ayrıntılı senaryolar sel, su baskını ve dolu kapsar mı? ile su baskını ve tesisat hasarı sayfalarında. Selin yol açtığı toprak kayması için heyelan ve toprak kayması sayfasına bakın.

DASK seli karşılamaz

DASK yalnızca depremi ve depremin yol açtığı yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasını karşılar. Sel, su baskını ve yağış kaynaklı hasarlar DASK’ın konusu değildir; bu riskler için konut sigortanızda sel teminatı olması gerekir.

Bodrum, zemin kat ve dere yakınındaki evler: beyan neden önemli?

Sel klozunun son cümlesi şudur: teminat, sigorta ettirenin klozla ilgili sorulara verdiği yazılı ve imzalı cevaplara dayanılarak verilir. Evin bodrum veya zemin katta olması, dereye ya da kanala yakınlığı gibi bilgiler bu soruların tipik konusudur.

Genel Şartlar C.2’ye göre beyan gerçeğe aykırı veya eksikse sigortacı, durumu öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir. Kast yoksa ve hasar bu sırada gerçekleşmişse tazminat, alınan prim ile alınması gereken prim arasındaki orana göre ödenir (C.2.3). Yani “bodrumu söylemezsem daha ucuz olur” yaklaşımı, hasar anında tazminatın düşmesine yol açabilir.

Ruhsatsız yapılar veya dere yatağına yapılmış binalar için Yangın Sigortası Genel Şartları’nda ve sel klozunda ayrı bir istisna maddesi yoktur. Bu konuda şirketlerin kabul kuralları ve özel şartları farklı olabilir; poliçenizin özel şartlarına bakın veya şirketinize yazılı olarak sorun. Konut sigortasının genel istisnaları için konut sigortasının karşılamadığı durumlar yazısını okuyabilirsiniz.

Önlem tablosu: ne zaman, neden?

Aşağıdaki önlemler AFAD’ın sel öncesi ve sırası önerileriyle Yangın Sigortası Genel Şartları’ndaki yükümlülükleri bir araya getirir. Son sütun, önlemin tazminat açısından neden fark yarattığını gösterir.

Önlem	Ne zaman	Sigorta açısından neden önemli
Poliçede “sel veya su baskını” teminatını ve limitini kontrol edin	Poliçe alırken ve her yenilemede	Sel ana teminatta değildir; kloz yoksa ödeme yapılmaz (A.3.2)
Bodrum, zemin kat ve dereye yakınlık sorularını doğru yanıtlayın	Teklif aşamasında	Teminat bu yazılı cevaplara dayanır; yanlış beyan tazminatı orantılı düşürebilir (C.2)
Bina ve eşya bedelini güncelleyin	Yılda bir, büyük alışverişten sonra	Bedel gerçek değerin altındaysa zarar aynı oranda ödenir (eksik sigorta, A.5)
Eşyaların fotoğrafını çekin, faturaları dijital saklayın	Şimdi; sonra yılda bir	Hasar anında zarar miktarını ve delilleri sunmanız istenir (B.1.5, B.1.6)
Bodrum ve zemin kattaki değerli eşyayı, belgeleri yükseğe kaldırın	Sezon başında; uyarı geldiğinde hemen	Zararı önleme ve azaltma yükümlülüğünüzün parçasıdır (B.2)
Kombi, ocak, su ısıtıcısı ve priz gibi elektrik aksamını zeminden yüksekte tutun	Tadilat veya taşınma sırasında	Pahalı cihazların suyla temasını engeller; hasar tutarını küçültür
Oluk, yağmur deresi ve bahçe giderlerini temizletin	Sonbahar başında	Oluk taşması sel değil dahili su konusudur; Dahili Su Klozu tesisatın devamlı kontrolünü ve zamanında tamirini şart koşar
Ana elektrik şalterinin, su ve doğalgaz vanalarının yerini öğrenin	Şimdi	Tahliyede hızlı kapatmak ikincil hasarı (yangın, kısa devre) önler
Bahçe ve balkondaki eşyayı içeri alın	Turuncu veya kırmızı uyarıda	Açıkta kalan eşyanın teminatı poliçeye göre değişir; içeri almak riski kaldırır
Poliçe numarasını ve hasar hattını telefonda kayıtlı tutun	Şimdi	Beş iş günlük bildirim süresini kaçırmamanızı sağlar (B.1.1)

Eşya bedelinizi oda oda hesaplamak için eşya bedeli hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Gerçekçi bir eşya bedeli, eksik sigorta nedeniyle yapılacak indirimi önler.

Elektrik ve doğalgaz güvenliği

AFAD’ın sel önerilerine göre evi terk etmeniz gerekiyorsa elektrik, su ve doğalgaz vanalarını kapatmalı, elektrikli aletlerin fişini çekmelisiniz. Islandıysanız veya suyun içinde duruyorsanız elektrikli aletlere dokunmayın. Gaz sızıntısından şüpheleniyorsanız elektrikli alet ve ışık kullanmayın, pilli fener kullanın.

Sel sonrası da risk sürer. AFAD, yetkililer izin vermeden ve bina kontrol edilmeden eve girilmemesini, gaz sızıntısı ile suyun altında kalmış elektrik aksamı yönünden kontrol yapılmasını önerir. Elektrik kesik olsa bile ana sigortayı kapatın ve ev yeterince kurumadan açmayın. Gaz kokusunda doğalgaz acil hattı 187’yi, can güvenliği tehlikesinde 112’yi arayın.

Uyarıları nereden takip etmelisiniz?

• Meteoroloji Genel Müdürlüğü MeteoUyarı: Kuvvetli yağış gibi hadiseler için il ve ilçe bazında renkli uyarı yayımlar. Sarı “potansiyel tehlikeli”, turuncu “tehlikeli”, kırmızı “çok tehlikeli” hava demektir.
• AFAD: Sel öncesi, sırası ve sonrasında yapılacakları yayımlar; bölgenizdeki il afet ve acil durum müdürlüğünün duyurularını izleyin.
• Yerel yönetim ve valilik: Tahliye ve yol kapatma kararları bu kanallardan duyurulur.

Turuncu veya kırmızı uyarı gördüğünüzde tablodaki “uyarı geldiğinde” önlemlerini hemen uygulayın. AFAD’ın uyarısını hatırlatalım: sel suyuna yürüyerek ya da araçla girmeyin.

Sel sonrası hasar adımları

1. Güvenliği sağlayın. Yetkililer izin vermeden eve girmeyin; elektrik ve gaz kontrolünü yaptırın.
2. Belgeleyin. Su seviyesinin izini, ıslanan duvarları ve eşyayı tarih ve saatle fotoğraflayın, video çekin.
3. Beş iş günü içinde bildirin. Süre, hasarı öğrendiğiniz tarihten başlar (B.1.1).
4. Zararı durdurun ama yeri bozmayın. Suyu boşaltmak ve kurutmak koruma önlemidir; bu masraflar sonuç vermese bile sigortacı tarafından ödenir, eksik sigortada oranlı ödenir (B.2). Zorunlu haller dışında hasarlı yerde değişiklik yapmayın (B.1.4). Sel suyuyla temas eden gıdayı AFAD’ın önerdiği gibi atın, öncesinde fotoğraflayın.
5. Zararın tahmini tutarını yazılı bildirin. Fatura, tamir teklifi ve fotoğrafları birlikte sunun (B.1.6).
6. Kurutmayı geciktirmeyin. Yükümlülükler yerine getirilmez ve zarar bu yüzden büyürse artan kısım tazminattan düşülebilir (B.7). Zamanla oluşan nem ve küfün nasıl değerlendirildiği için rutubet, küf ve nem sayfasına bakın.

Eksper incelemesi ve itiraz yolu dahil sürecin tamamı hasar başvurusu adım adım rehberinde. Teminatların genel çerçevesi için konut sigortası nedir, neleri kapsar? sayfasına, mevsimsel diğer hazırlıklar için kışa hazırlık kontrol listesine bakabilirsiniz.

Kısaca

• Sel, konut sigortasında ek teminattır; poliçenizde “sel veya su baskını” ifadesini arayın. DASK seli karşılamaz.
• Dışarıdan gelen su sel klozunun, tesisattan ve oluktan gelen su dahili su klozunun konusudur.
• Bodrum, zemin kat ve dereye yakınlık bilgisini doğru beyan edin; teminat bu cevaplara dayanır.
• Değerli eşyayı ve belgeleri yükseğe kaldırın, fotoğraflayın; uyarıda elektrik ve gazı kapatın.
• Hasarı beş iş günü içinde bildirin, zararı durdurun ve kurutmayı geciktirmeyin.