Kiracı ve ev sahibi için konut sigortası: kim neyi yaptırır?
DASK'ı ve bina sigortasını ev sahibi, eşya sigortasını kiracı yaptırır. Kiracı DASK'ı kendi adına yaptıramaz, ev sahibi adına yaptırabilir; tazminat tapudaki hak sahibine ödenir. Primin kimde olacağı kira sözleşmesiyle kararlaştırılabilir.
Kiralık bir evde binanın sigortalarını ev sahibi, eşyaların sigortasını kiracı yaptırır. DASK’ı yaptırmak kanunen mülk sahibinin (malik veya intifa hakkı sahibinin) yükümlülüğüdür; kiracı DASK’ı kendi adına yaptıramaz ama ev sahibi adına “sigorta ettiren” olarak yaptırabilir ve tazminat her durumda tapudaki hak sahibine ödenir.
Bu sayfa, kiracı ile ev sahibi arasında “hangi sigortayı kim yaptırır, hasarda kim öder?” sorusunu tablolarla yanıtlar. Kira sözleşmesine eklenebilecek maddeler bölümü genel bilgi niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir; sözleşmenizi imzalamadan önce gerekirse bir hukukçuya danışın.
DASK’ı kim yaptırır?
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu md. 10’a göre zorunlu deprem sigortasını malikler veya intifa hakkı sahipleri yaptırır ve her yıl yeniler. Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 302 de kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamışsa veya kanunda öngörülmemişse kiraya verenin katlanacağını söyler.
- Kiracı kendi adına DASK yaptıramaz. DASK’ın açıklamasına göre kiracı, poliçeyi ancak “sigorta ettiren” sıfatıyla ev sahibi adına yaptırabilir.
- Tazminat ev sahibine ödenir. Primi kiracı ödemiş olsa bile tazminat tapuda hak sahibi görünen kişiye gider.
- Primi kimin ödeyeceği sözleşmeyle değiştirilebilir. TBK md. 302 “aksi kararlaştırılmamışsa” dediği için, primin kiracıya ait olduğu sözleşmede açıkça yazılabilir.
Kiracıların DASK’ı neden önemsemesi gerektiği basittir: 6305 sayılı Kanun md. 11’e göre su ve elektrik abonelik işlemlerinde zorunlu deprem sigortasının varlığı kontrol edilir; ayrıca depremden sonra binanın onarılabilmesi büyük ölçüde DASK tazminatına bağlıdır. Poliçenin geçerliliğini DASK poliçe sorgulama ile kontrol edebilir, yaptırma adımlarını DASK nasıl yaptırılır rehberinde görebilirsiniz.
Bina sigortası ve eşya sigortası farkı
Bina sigortası, duvarlar, tavan, zemin, sabit tesisat ve mutfak dolabı gibi binaya bağlı unsurları; eşya sigortası ise taşınabilir mobilya, beyaz eşya, elektronik ve kişisel eşyaları güvence altına alır. DASK yalnızca binayı kapsar; ZDS Genel Şartları A.3’e göre her türlü taşınır mal ve eşya DASK teminatı dışındadır.
| Sigorta | Korunan | Doğal sahibi | Zorunlu mu? |
|---|---|---|---|
| DASK (zorunlu deprem) | Bina, deprem ve deprem kaynaklı yangın, tsunami, yer kayması | Ev sahibi | Evet (6305 sayılı Kanun) |
| Konut sigortası – bina teminatı | Bina; yangın, su, hırsızlık sonucu bina hasarı vb. poliçeye göre | Ev sahibi | Hayır (kredili konutta banka isteyebilir) |
| Konut sigortası – eşya teminatı | Taşınır eşyalar | Kiracı (eşyalı kiralamada ev sahibine ait eşya için ev sahibi) | Hayır |
| Kiracı mali sorumluluk teminatı | Kiracının kusuruyla binaya verdiği zarar | Kiracı | Hayır; şirkete göre ek teminat |
| Kira kaybı teminatı | Hasar nedeniyle konut kullanılamazken kaybedilen kira | Ev sahibi | Hayır; şirkete göre ek teminat |
İki sigortanın temel farkı için DASK ve konut sigortası farkı yazısına bakabilirsiniz.
Kiracı mali sorumluluk teminatı nedir?
Kiracı mali sorumluluk teminatı, kiracının kusuruyla kiraladığı binaya verdiği zararın, kiracı yerine sigorta şirketince ödenmesini sağlayan ek teminattır. Konut sigortası paketlerinde sıklıkla ek teminat olarak sunulur; adı, limiti ve hangi rizikoları kapsadığı şirkete ve poliçeye göre değişir.
Bu teminatın neden önemli olduğunu TBK açıklar. TBK md. 316’ya göre kiracı kiralananı özenle kullanmak zorundadır. TBK md. 334’e göre kiracı, sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir; ancak sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlardan sorumludur.
Örnek senaryo
Kiracının unuttuğu ocak nedeniyle mutfakta yangın çıktı. Ev sahibinin konut sigortası bina hasarını öderse, sigortacı TTK md. 1472 kapsamında ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçerek sorumlu kişiye rücu edebilir; yani kiracıdan talep edebilir. Kiracının mali sorumluluk teminatı varsa bu talep kiracının poliçesinden karşılanabilir. Komşu dairelere taşan zararlar için ayrıca komşuya verilen zarar sayfasına bakın.
Ev sahibi için kira kaybı teminatı
Kira kaybı teminatı, sigortalı bir hasar nedeniyle konut kullanılamaz hâle geldiğinde ev sahibinin alamadığı kirayı, poliçede yazan süre ve limitle karşılayan ek teminattır. DASK kira mahrumiyetini ve alternatif ikamet giderlerini kapsamaz (ZDS Genel Şartları A.3). Kiracının taşınma ve geçici konaklama masrafları ise ayrı bir konudur; ayrıntılar için kira kaybı ve geçici ikamet sayfasına bakın.
Sorumluluk tablosu: hasarda kim öder?
Aşağıdaki tablo genel eğilimi gösterir; gerçek sonucu poliçeler, kira sözleşmesi ve kusur durumu belirler.
| Olay | Ev sahibi | Kiracı |
|---|---|---|
| Depremde bina hasarı | DASK ve varsa konut sigortasının deprem teminatı | Kendi eşyası için eşya sigortasındaki deprem teminatı |
| Kiracının kusuruyla yangın | Bina sigortasından tahsil; sigortacı kiracıya rücu edebilir | Kiracı mali sorumluluk teminatı ve eşya sigortası |
| Eskiyen tesisattan su kaçağı | Bina hasarı ve tesisatın bakımı (TBK md. 301) | Zarar gören eşyası için eşya sigortası; ayıbı gecikmeden bildirmeli (TBK md. 318) |
| Hırsızlık | Kapı, pencere gibi bina hasarı için bina sigortası | Çalınan eşyası için eşya sigortasının hırsızlık teminatı |
| Olağan kullanımdan eskime | Ev sahibinin sorumluluğunda kalır | Sorumlu değildir (TBK md. 334) |
| Küçük temizlik ve bakım giderleri | — | Kiracıya aittir (TBK md. 317) |
| DASK primi | Aksi kararlaştırılmadıkça ev sahibi (TBK md. 302) | Sözleşmede yazıyorsa kiracı |
Özel durumlar
Eşyalı kiralık ev
Eşyalı kiralamada mobilya, beyaz eşya ve demirbaşlar ev sahibine aittir. Bu eşyaların sigortası doğal olarak ev sahibinin konut sigortasındaki eşya teminatıyla yapılır; kiracı yalnızca kendi getirdiği eşyaları sigortalar. Teslim tutanağına hangi eşyanın kime ait olduğunu yazmak, hasarda hangi poliçeye başvurulacağını netleştirir.
Ev satılırsa DASK ne olur?
ZDS Genel Şartları C.4’e göre satış ve benzeri işlemlerle menfaat sahibi değişirse, mevcut DASK sözleşmesi tapudaki tescil tarihi itibarıyla sona erer ve işlenmeyen günlerin primi başvuru üzerine iade edilir. Tapu müdürlüğü, yeni malike ait bir DASK sözleşmesi olup olmadığını kontrol eder. Yani evi satın alan yeni ev sahibi kendi poliçesini yaptırmalıdır; kiracı açısından değişen tek şey, poliçenin artık yeni malik adına olmasıdır.
Kredili konut
Konut kredisiyle alınmış bir evde banka, DASK ve konut sigortasında rehin alacaklısı olarak yer alabilir. DASK’a göre ipotekli konutta banka muvafakat vermezse tazminat bankaya ödenir. Ayrıntı: konut kredisi ve sigorta.
Kira sözleşmesine eklenebilecek maddeler
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. TBK’nın kiracıyı koruyan emredici hükümleri sözleşmeyle kiracı aleyhine değiştirilemez; örneğin TBK md. 301’deki kullanıma elverişli teslim ve bulundurma borcu konut kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez.
- DASK maddesi: “Kiralananın zorunlu deprem sigortası kiraya veren tarafından her yıl yenilenecek ve poliçe sureti kiracıya verilecektir.” Primin kiracıya ait olması isteniyorsa bu açıkça yazılmalıdır.
- Konut sigortası maddesi: Ev sahibinin bina teminatlı konut sigortası, kiracının eşya teminatlı sigortası yaptıracağı ve poliçe dönemleri belirtilebilir.
- Kiracı mali sorumluluk maddesi: Kiracının, kiralanana vereceği zararlar için belirli bir limitte mali sorumluluk teminatı bulundurması kararlaştırılabilir.
- Hasar bildirimi maddesi: Taraflardan birinin hasarı öğrendiğinde diğerine yazılı olarak ve gecikmeden bildirmesi; sigorta ihbarını kimin yapacağı yazılabilir.
- Teslim tutanağı: Teslimde dairenin ve demirbaşların fotoğraflı durum tespiti yapılması, çıkışta TBK md. 334 uyarınca karşılaştırma imkânı verir.
TBK md. 334’e göre kiracının, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zarar dışında başka bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt ettiği anlaşmalar geçersizdir. Bu yüzden “çıkışta her durumda boya bedeli ödenir” gibi kalıplar tartışmalı olabilir. TBK md. 342’ye göre konut kirasında güvence bedeli üç aylık kirayı aşamaz.
Sık karşılaşılan 4 yanlış inanış
- “DASK’ı kiracı ödediyse tazminat kiracıya gelir.” Yanlış. Tazminat tapudaki hak sahibine ödenir.
- “Ev sahibinin sigortası benim eşyamı da korur.” Genellikle yanlış. Ev sahibinin poliçesi kendi bina ve eşyasıyla sınırlıdır.
- “Kiracı her hasardan sorumludur.” Yanlış. Olağan kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan kiracı sorumlu değildir (TBK md. 334).
- “DASK depremde her şeyi öder.” Yanlış. Eşya, kira kaybı ve geçici konaklama DASK kapsamı dışındadır.
Hızlı karar listesi
Ev sahibiyseniz
- DASK’ı her yıl yenileyin; 30 gün içinde yenilemede %20 indirim uygulanır. Ayrıntı: DASK yenileme. Primi DASK prim hesaplama aracı ile önceden görebilirsiniz.
- Bina bedelini yeniden inşa maliyetine göre belirleyin; satış fiyatına göre değil.
- Kira gelirine bağımlıysanız kira kaybı teminatını sorun.
Kiracıysanız
- Eşyalarınızın değerini oda oda listeleyip eşya sigortası yaptırın: kiracılar için eşya sigortası.
- Poliçenize kiracı mali sorumluluk teminatı eklenip eklenmediğini kontrol edin.
- Binanın DASK poliçesinin geçerli olduğunu doğrulayın.
Hasar yaşandığında izlenecek adımlar için konut sigortası hasar başvurusu rehberine, konut sigortasının genel kapsamı için konut sigortası nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Kiracı ve ev sahibi rehberleri
- Kiracı mali sorumluluk sigortası nedir, ev sahibinin sigortası varken neden gerekir?Kiracı mali sorumluluk, kiracının kiraladığı eve yangın veya infilakla verdiği zararı ve en fazla bir yıllık kira kaybın…
- Kiracılar için eşya sigortası: yaptırmalı mı, bedel nasıl belirlenir?Ev sahibinin sigortası ve DASK kiracının eşyalarını kapsamadığı için eşyası değerli her kiracıya eşya sigortası önerilir…
Ayrıca bakın: kiracı mali sorumluluk sigortası rehberi.
Sık sorulan sorular
Kiracı DASK yaptırmak zorunda mı?
Hayır. 6305 sayılı Kanun md. 10'a göre zorunlu deprem sigortasını malikler veya intifa hakkı sahipleri yaptırır. TBK md. 302'ye göre de zorunlu sigortaya, aksi kararlaştırılmamışsa ev sahibi katlanır. Ancak kira sözleşmesinde primin kiracıya ait olduğu yazılabilir.
Kiracı DASK'ı kendi adına yaptırabilir mi?
Hayır. DASK'a göre kiracı zorunlu deprem sigortasını kendi adına yaptıramaz; poliçeyi ancak sigorta ettiren sıfatıyla ev sahibi adına yaptırabilir. Her durumda tazminat tapuda hak sahibi olarak görünen kişiye ödenir.
Ev sahibinin konut sigortası kiracının eşyalarını kapsar mı?
Genellikle hayır. Ev sahibinin poliçesi bina ve varsa kendisine ait eşyayı kapsar. Kiracının kendi eşyaları için kiracının kendi adına eşya teminatlı bir konut sigortası yaptırması gerekir; DASK ise hiçbir eşyayı kapsamaz.
Kiracı mali sorumluluk teminatı ne işe yarar?
Kiracının kusuruyla kiraladığı binaya verdiği zararların, örneğin ihmalden çıkan bir yangının, kiracı yerine sigorta şirketince ödenmesini sağlar. Ev sahibinin sigortacısı ödediği tutar için kiracıya rücu edebileceğinden bu teminat kiracıyı korur. Limiti ve kapsamı şirkete göre değişir.
Depremde ev oturulamaz hâle gelirse kirayı kim karşılar?
DASK, ZDS Genel Şartları A.3'e göre kira mahrumiyetini ve alternatif ikamet giderlerini kapsamaz. Ev sahibinin kira kaybı ve kiracının geçici ikamet giderleri ancak konut sigortasında bu ek teminatlar varsa poliçedeki limit ve süreyle karşılanır.
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu (md. 10, 11)
- DASK – Sıkça Sorulan Sorular (kiracı kendi adına ZDS yaptırabilir mi?)
- DASK – Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları (A.3 teminat dışı haller)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 301, 302, 316, 317, 318, 334, 342)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (md. 1472 halefiyet)
- DASK – S.S.S. (yenileme indirimi)
- DASK – Elektrik aboneliğinde ZDS kontrolü