Konut yangın sigortası nedir, neleri kapsar?

Konut yangın sigortası, evinizin binasını ve eşyasını yangın, yıldırım ve infilaka (patlamaya) karşı koruyan; bu olayların yol açtığı duman, buhar ve hararet zararını da karşılayan sigortadır. Her konut sigortası paketinin ana teminatı budur ve 1 Ocak 1993’ten beri yürürlükte olan Yangın Sigortası Genel Şartları’na dayanır. Hırsızlık, su hasarı veya deprem gibi riskler ise bu temelin üzerine ek teminat olarak eklenir.

Yangın sigortası ile konut sigortası arasındaki fark

Yangın sigortası, Türkiye’de mal sigortalarının temel ürünüdür; konut sigortası ise bu ürünün konutlar için paketlenmiş hâlidir. Şirketler yangın poliçesine klozlar (ek sözleşme maddeleri) ve hırsızlık, cam kırılması gibi başka genel şartlara dayanan teminatları ekleyerek “konut paket” ürünlerini oluşturur.

Konu	Yalnızca yangın teminatı	Konut paket sigortası
Ana teminat	Yangın, yıldırım, infilak	Yangın, yıldırım, infilak
Doğal afetler	Yok (ek sözleşme gerekir)	Fırtına, sel, kar ağırlığı çoğu pakette var; deprem genellikle isteğe bağlı
Su hasarı	Yok	Dahili su çoğu pakette var
Hırsızlık, cam	Yok	Çoğu pakette limitli olarak var
Sorumluluk ve asistans	Yok	Şirkete göre değişir

Konut paketinin tüm teminatlarını konut sigortası rehberinde tablo hâlinde topladık.

Ana teminat tam olarak neyi kapsar?

Genel şartların A.1 maddesi ana teminatı şöyle tanımlar: yangının, yıldırımın, infilakın veya yangın ve infilak sonucu meydana gelen duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan neden olacağı maddi zararlar, sigorta bedeline kadar teminat altındadır.

• Yangın: Kontrolden çıkan ve alev alarak yayılan ateşin verdiği zarar.
• Yıldırım: Yıldırım düşmesinin binada ve eşyada doğrudan yol açtığı hasar.
• İnfilak: Doğalgaz, tüp veya kazan patlaması gibi ani patlamaların verdiği zarar.
• Duman, buhar, hararet: Yangın veya infilakın sonucu olarak oluşan is, duman ve sıcaklık hasarı.

Genel şartların B.2 maddesine göre yangını söndürmek, durdurmak veya eşyayı kurtarmak için yapılan yıkma ve boşaltmalarda oluşan hasar ve kayıplar da karşılanır. Yani itfaiye suyuyla ıslanan halınız ya da tahliye sırasında kırılan eşyanız da yangın zararı sayılır.

Sigorta bedeline neler dahildir?

Bina bedeline kendiliğinden dahil	Ancak poliçede belirtilirse dahil	Hiç dahil değil
Sabit tesisat, asansör, yürüyen merdiven, yıldırımlık, anten, temeller, istinat duvarları; garaj, su deposu, kömürlük gibi eklentiler	Bahçe ve çevre duvarları, teraslar, çeşmeler, havuzlar, bina dışındaki heykeller	Arsa değeri

Eşya tarafında ise tek bedel yazılmışsa, bu tanıma giren ve sonradan satın alınan eşyalar da kapsamdadır. Aksine sözleşme yoksa yalnızca sigorta ettirenin, birlikte oturan aile bireylerinin veya birlikte yaşadığı kişilerin ve çalışanlarının eşyası kapsama girer. Nakit, mücevher ve sanat eseri gibi değerliler ise bedelleri ayrıca yazılmadıkça kapsam dışıdır.

10 senaryoda yangın teminatı

Aşağıdaki tablo, genel şartlardaki maddelere göre sık karşılaşılan durumları değerlendirir. Gerçek bir hasarda sonuç, eksper raporuna ve poliçenizin özel şartlarına bağlıdır.

Senaryo	Yangın teminatından karşılanır mı?	Gerekçe
Ocakta unutulan tencere mutfak dolaplarını yaktı	Evet	Yangının doğrudan zararı (A.1)
Ütü halıda yanık izi bıraktı, alev çıkmadı	Hayır	Yangın çıkmaksızın ısıtma ve ütüleme aletleriyle temas istisnası (A.4, 4.5)
Sigara koltuğu yaktı ve yangın odaya yayıldı	Evet	Alev alıp yayılan yangın; yalnızca yanık izi kalsaydı istisna olurdu
Prizdeki kısa devre yangına dönüştü	Evet	Yangın çıktığı için ana teminat çalışır
Kısa devre televizyonu bozdu, yangın çıkmadı	Hayır	A.4, 4.6 istisnası; elektronik cihaz teminatı gerekir
Doğalgaz patlaması duvarları yıktı	Evet	İnfilak ana teminattadır
İtfaiye suyu alt kattaki eşyayı ıslattı	Evet	Söndürme ve kurtarma zararları (B.2)
Bir yabancı evi kundakladı	Evet	Kötü niyetli hareketlerin neden olduğu yangın, ek sözleşme olmasa da kapsamdadır (A.3, 3.2)
Terör eylemi sonucu çıkan yangın	Hayır, terör klozu yoksa	Terör kaynaklı yangın dahil tüm zararlar ek sözleşme yoksa kapsam dışı (A.3, 3.1)
Deprem sonrası çıkan yangın	Hayır, deprem ek teminatı yoksa	A.3, 3.1; bina için DASK depreme bağlı yangını karşılar

Elektrik kaynaklı hasarlar için elektrik kısa devre, deprem için ek deprem teminatı yazılarına bakabilirsiniz. Tüm istisnaların listesi konut sigortasının karşılamadığı durumlar sayfasında.

Yangın komşuya sıçrarsa: mali sorumluluk

Kendi yangın poliçeniz kendi malınızı korur; yangının başkasına verdiği zarar ise ayrı bir teminat konusudur. Genel şartlar, “yangın ve infilak mali sorumluluğu”nu ek sözleşmeyle eklenebilen teminatlar arasında sayar. Bu klozda üç ayrı sorumluluk düzenlenir:

1. Kiracının malike karşı sorumluluğu: Kiracının kiraladığı binaya verdiği yangın zararı ve buna bağlı kira kaybı.
2. Malikin kiracıya karşı sorumluluğu: Kiralanan bina nedeniyle kiracının eşyasına gelen zarar.
3. Komşuluk sorumluluğu: Yangın veya infilakın sirayeti yüzünden komşu bina ve mallara verilen zarar.

Konut paketlerinin çoğu bu teminatı bir limitle içerir; limitler şirkete göre değişir. Ayrıntılar için komşuya verilen zarar sayfasına bakın. Kiracıysanız kiracı ve ev sahibi rehberindeki sorumluluk bölümü de işinize yarar.

Tazminat nasıl hesaplanır: rayiç bedel mi, yeni değer mi?

Genel şartlara göre tazminatın hesabında esas, malın hasar anındaki rayiç bedelidir; yani eskime, aşınma ve yıpranma payı düşülmüş değeridir. Taraflar anlaşırsa poliçe yeni değer (ikame bedeli) esasına göre düzenlenebilir; bu durum poliçede açıkça yazmalıdır.

Konu	Rayiç bedel esası	Yeni değer esası
Ne ödenir?	Malın eskimiş hâliyle değeri	Yeniden yapım veya satın alma maliyeti
Eskime payı	Düşülür	Poliçede yazılı azami oran veya yaş aşılmamışsa düşülmez
Nerede yazar?	Genel şartlardaki varsayılan kural	Poliçede açıkça belirtilmelidir

Rayiç bedel kavramını rayiç bedel nedir yazısında örnekle açıkladık. Yeni değer esasında bile sigortacının eksik sigorta indirimi hakkı saklıdır; bedeli doğru yazmanın önemi için konut sigortası fiyatları yazısındaki örneğe bakın.

Yangından sonra yapmanız gerekenler

1. Can güvenliğini sağlayın ve 112’yi arayın; itfaiye raporu hasar dosyası için önemlidir.
2. Zararın büyümesini önlemek için makul önlemleri alın; bu masraflar, önlem işe yaramasa bile sigortacı tarafından ödenir (B.2).
3. Hasarı öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigorta şirketine bildirin (B.1).
4. Zorunlu haller dışında hasar yerini değiştirmeyin; fotoğraf ve video kaydı alın.
5. Eksperin incelemesine izin verin ve zararın tahmini tutarını yazılı bildirin.

Genel şartlara göre sigortacı, belgelerin kendisine verilmesinden itibaren bir ay içinde incelemesini tamamlayıp tazminatı bildirmek; kesinleşen tazminatı da en geç bir ay içinde ödemek zorundadır. Kısmi hasarda sigorta bedeli ödenen tutar kadar azalır; isterseniz ek prim ödeyerek bedeli yeniden yükseltebilirsiniz. Süreç için hasar rehberine ve eksper nedir yazısına bakın.

Yıldırım ve aşırı gerilim: ince ayrım

Yıldırımın çatıya düşüp kiremitleri kırması ya da bir yangın başlatması ana teminattadır. Ancak yakına düşen bir yıldırımın şebekede yarattığı gerilim artışıyla bozulan modem veya buzdolabı, yangın çıkmadıysa çoğu zaman “elektrik cereyanı yüzünden voltaj iniş çıkışı” istisnası (A.4, 4.6) kapsamında değerlendirilir. Bu tür hasarlarda elektronik cihaz teminatınızın olup olmadığı belirleyici olur; teminatın kapsamı, cihaz yaşı sınırı ve muafiyeti şirkete göre değişir.

Beyan yükümlülüğü ve riskin değişmesi

Sigortacı sözleşmeyi sizin teklif formunda verdiğiniz bilgilere dayanarak yapar. Genel şartların C.2 maddesine göre gerçeğe aykırı veya eksik beyan, sigortacıya sözleşmeden cayma ya da prim farkı isteme hakkı verir; kasıt yoksa ve hasar bu arada olmuşsa tazminat, ödenen prim ile ödenmesi gereken prim arasındaki orana göre ödenir.

Poliçe süresi içinde riski artıran bir değişiklik yaparsanız (örneğin evin bir bölümünü atölyeye çevirmek gibi), C.3 maddesine göre bunu sekiz gün içinde sigortacıya bildirmeniz gerekir. Evi satarsanız ya da miras yoluyla el değiştirirse, menfaat sahibinin değişmesi on beş gün içinde bildirilmelidir (C.5).

• Teklif formundaki yapı tarzı, kat, kullanım amacı ve adres bilgilerini kontrol edin.
• Evde ticari faaliyet varsa bunu mutlaka beyan edin.
• Önemli tadilatları ve sahiplik değişikliklerini yazılı bildirin.

Genel şartlara göre sigorta sözleşmesinden doğan talepler iki yılda zamanaşımına uğrar (C.10). Bir uyuşmazlık varsa beklemeden Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu yazısındaki adımlara bakın.

Kimler konut yangın sigortası yaptırmalı?

Ev sahipleri hem bina hem eşya için, kiracılar ise kendi eşyaları ve kiracı sorumluluğu için yangın teminatını değerlendirebilir. Konut kredisiyle ev alıyorsanız banka genellikle dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) kaydıyla bir konut veya yangın sigortası teklif eder; bu poliçeyi başka bir şirketten yaptırma hakkınızı konut kredisi ve sigorta yazısında anlattık.

Yangın Sigortası Genel Şartları ve klozların tam metnine Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ile Türkiye Sigorta Birliği’nin (TSB) internet sitelerinden ücretsiz ulaşabilirsiniz. Poliçenizle birlikte verilen bilgilendirme formu ise şirketin genel şartlara eklediği özel şartları, limitleri ve muafiyetleri gösterir; ikisini birlikte okuyun.